Velkomin í Laxárdal
Verkefni um lifandi eyðibyggð, samansafn svipmynda frá tíma og rúmi í dal sem áður iðaði af lífi en er í dag kyrrlátur griðastaður. Tóftarbrot og aðrar mannvistarleifar bera vitni um byggð og samfélag sem átti blómaskeið en mátti lúta í gras fyrir nútímavæðingu.
Tilgangur þessa verkefnis er að safna margvíslegum og litríkum brotum í þeirri von að dag einn birtist skýrari mynd af lífi og starfi fólksins í Laxárdal. Við leitum eftir efni sem tengist Laxárdal og lífinu þar, hvort heldur er greinar, ritgerðir, sögur, ljóð, myndir eða svipir. Allar viðbætur, athugasemdir og hugmyndir eru vel þegnar og til þess hvatt að sem flestir sem eitthvað til þekkja – eða eru áhugasamir um verkefnið – verði í sambandi.
„Laxárdalur er nál. 30 km á lengd. Hann liggur eins og Langidalur, frá norðvestri til suðausturs, en málvenja er það í húnvetnskum dölum að kalla stefnuna að sjó úteftir, en gagnstæða stefnu frameftir eða suður (Snædal, 1973: bls. 67).
Skömmu fyrir aldamótin síðustu taldi Laxárdalur 26 býli byggð og hefur aldrei verið þéttsetnari en á seinni hluta 19. aldar. Þá voru þar nokkrar jarðir, sem talizt gátu til stórbýla, má þar t.d. nefna Balaskarð, Refsstaði, Mörk, Mjóadal og Þverárdal. Fyrir 1880 og þar um var heimilisfólk frá 15-20 á þessum bæjum, en á mörgum hinum minni var tvíbýli og jafnvel þríbýli. Á þessum árum gefur manntal til kynna, aðLaxárdalsbæir hafi hýst nál. 300 manns. Svo komu harðindin eftir 1881 og Ameríkuferðirnar. Laxárdalur hlaut mikið afhroð vegna hvoru tveggja. Þó var þar nær samfelld byggð á 12 jörðum fram yfir 1930. Þá tók kreppan við og síðan almennur flótti úr sveitum, þegar stríðið og hernámið kom til sögunnar" (Snædal, 1973: bls. 67). ( Úr bók Rósberg G. Snædals um Skáldið frá Elivogum og fleira fólk.)
Dalurinn
(Snædal, 1979)
